Miniatuur 403
Geschreven door Dik Mook
Voorgelezen door Gert van Drimmelen
Geluidsmontage Seth Mook
Thema: Vrijheid en verdraagzaamheid
27 oktober 2026
Titel: Verkeer zonder regels
Verkeer zonder regels
Ik sta bij de pont achter het Centraal Station naar Amsterdam Noord en verbaas mij. Geen voetpad te zien, geen fietspad, geen belijning, geen zebrapad; één groot plein met dezelfde bestrating van begin tot eind, van links naar rechts. Voetgangers en fietser stromen de pont af, het plein op terwijl fietsers, scooterrijders, elektrische fietsen en fat bikes de massa kruisen. Er gebeurt geen enkele aanrijding, geen geschreeuw of zelfs gemopper. Alles verloopt soepel. Ik wacht nog op de volgende pont; weer hetzelfde tafereel.
Dit is geen experiment van een gek geworden ambtenaar, maar een op degelijk onderzoek gefundeerd plan.
De verkeersdeskundige Hans Monderman (Shared Space) ontdekte in de jaren 90 van de vorige eeuw dat verkeer zonder regels veiliger is. Er zijn minder verkeersongevallen en bij ongevallen is er minder letsel. De conclusie is, dat doordat er geen regel is, verkeersdeelnemers beter opletten en, vooral, beter op de mens achter het autostuur en fietsstuur gaan letten. Hij zag dat verkeersregels de anonimiteit stimuleerde in het verkeer; er werd gedacht in auto’s en fietsen en niet in de mens in die auto of op die fiets. De verkeersregel-loze situatie dwingt de weggebruiker op zijn mede weggebruiker te letten. Wat doet hij, kijkt ze wel, enz. Op een groot aantal plekken in Friesland, Groningen en in Duitsland is er mee geëxperimenteerd. En nu zijn er meerdere plekken in Nederland en Duitsland waar dergelijke situaties permanent zijn gecreëerd. En dus ook in Amsterdam. Het wegprofiel is geheel eenvormig gemaakt; Je moet als weggebruiker als het ware ‘overleggen’ met elkaar om eruit te komen. De verandering maakt alert, creëert bewustzijn dat er iets anders gaande is dan normaal. En het werkt; er zijn veel minder ongevallen en het verkeer stroomt naar alle kanten beter door.
Het dringt tot mij door dat verkeer zonder regels een maatschappijvisie is… Vrijheid zonder regels is een wereld van rechtvaardigheid en gelijke rechten. Ga maar eens een paar uur kijken op zo’n verkeersknooppunt zonder regels. Zelfs de grootste agressieveling let op. Radicale vrijheid en vertrouwen. Vertrouwen geven is vertrouwen krijgen, vrijheid geven is verantwoordelijke mensen krijgen.
In het ‘verkeer zonder regels’ komen mensvisie, geloof, gemeenschap zijn en maatschappijvisie bij elkaar. Je weet dan natuurlijk niet waar je uitkomt, het is ook een avontuur voor alle verkeersdeelnemers… Kunnen we deze vrijheid wel aan, kunnen we op elkaar vertrouwen, kan ik verdraagzaam genoeg zijn? Weg met de vaste patronen, met regeltjes, we gaan weer leren denken. Als het in het in het verkeer lukt, dan kan het toch overal lukken? Wat een ruimte kunnen we onszelf geven als we het er op zouden wagen. In ons werk, in de trein, overal. Laten we ons verwonderen, los van regels komen. Dan ziet de wereld er heel snel anders uit; voor onszelf en voor iedereen om ons heen.
gepubliceerd op 27 oktober 2026